عایق‌های رطوبتی نما: راهکاری برای آب‌بندی، محافظت و زیبایی

چرا نمای ساختمان به آب‌بندی و حفاظت نیاز دارد؟

نمای ساختمان همانند سایر اجزای آن، کم و بیش در معرض آب، رطوبت و شرایط محیطی قرار دارد. بنابراین مانند سایر اجزای ساختمان نیاز به محافظت دارد. در ضمن به علت اهمیت ظاهری نما، در برخی موارد، اهمیت حفاظت از آن بسیار بیشتر سایر اجزای ساختمان است. در ضمن عایق‌های حرارتی نما می‌تواند ساختمان را در برابر تغییرات دمایی و همچنین هدر رفت انرژی محافظت نماید.

1-1- جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت به نما

اجرای عایق رطوبتی بر روی بدنه خارجی ساختمان و زیر نما بویژه در مناطق با بارش زیاد یا شدید (مانند مناطق ساحلی شمال ایران)، یا استفاده از پوشش‌ها و مواد آب‌گریز یا لاک‌های آب‌بند (معروف به نانو نما)، بر روی نمای سنگی یا سیمانی اجرا شده، می‌تواند از نفوذ آب و رطوبت به بدنه ساختمان و نما، و در نتیجه از اثرات نامطلوب و مضر رطوبت بر نازک‌کاری ساختمان جلوگیری کند.

1-2- مقاومت در برابر عوامل محیطی

اجرای عایق‌های رطوبتی و پوشش‌های محافظ نما، به علت جلوگیری از نفوذ رطوبت، بسیاری از آسیب‌های ناشی از عوامل محیطی مانند یخبندان، سفیدک زدن، پوسته شدن و غیره را به شدت کاهش می‌دهد. در برخی موارد اثرات نامطلوب تابش نور خورشید و پرتو فرابنفش (UV) توسط این پوشش‌ها کاهش می‌یابد.

2) انواع عایق‌ها و پوشش‌های محافظ نما

عایق‌ها و پوشش‌های محافظ بطور کلی بسیار متنوع هستند. عایق‌ها و پوشش‌های محافظ نما را می‌توان به چند دسته عایق‌های رطوبتی، عایق‌های حرارتی، رنگ‌های نما، محافظ در برابر UV و غیره تقسیم‌بندی نمود.

2-1- عایق‌های رطوبتی

عایق‌های رطوبتی نما خود دارای چندین نوع می‌باشد. یک نوع آن بر روی بدنه ساختمان و زیر نما بصورت پوشش و عایق آب‌بند اجرا می‌شود و سپس نمای اصلی بر روی آن قرار می‌گیرد. این نوع پوشش، یک لایه آب‌بند و یکپارچه زیر نما تشکیل می‌دهد و ساختمان را در برابر نفوذ آب و رطوبت از سمت نما محافظت می‌کند. استفاده از این پوشش در مناطق بسیار مرطوب و پربارش در بسیار پرمصرف می‌باشد. این پوشش‌ها در دو نوع آماده به مصرف (پلیمری تک جزئی آب پایه) و دو جزئی (پودری پایه سیمانی + پلیمر مایع آب پایه) عرضه می‌شود.

پوشش‌های آب‌گریز سطحی، نوع دیگری از عایق‌های رطوبتی هستند. این پوشش‌ها بر روی سطوح نما از قبیل سنگ، سیمان، بتن، آجر و غیره اجرا می‌شوند و با نفوذ در منافذ سطحی یا قرارگیری بر روی سطح، باعث آب گریزی و عدم نفوذ و باقیماندن آب و حتی گرد و غبار می‌شوند. این پوشش‌ها از نظر ظاهری، هیچ اثر بر روی سطح ندارند و بر روی نماهای متخلخل (مانند سنگ و سیمان) تا حد زیادی مانع سفیدک و شوره زدن هم می‌شوند. گاهی در اصطلاح بازار، به این پوشش‌ها، نانو نما هم گفته می‌شود. این پوشش‌ها در دو نوع آب پایه و حلال پایه وجود دارد و پایه شیمیایی سیلیکاتی، سیلیکوناتی و سیلیکونی آنها پر مصرف‌تر می‌باشد.

پوشش‌های آب‌بند سطحی یا لاک‌های نما نیز از دیگر انواع عایق‌های رطوبتی هستند. این پوشش‌ها که بصورت بی‌رنگ و شفاف هستند را می‌توان بر روی تمامی سطوح اجرا نمود و با ایجاد یک لایه سطحی آب‌بند، مانع نفوذ آب و رطوبت به سطح زیرین می‌شوند. این پوشش‌ها باعث کمی پررنگ‌تر شدن سطح نما می‌شوند و گاهی یک حالت شیشه‌ای بر روی سطح ایجاد می‌کنند. گاهی در اصطلاح بازار، به این پوشش‌ها، نانو نما هم گفته می‌شود. این پوشش‌ها دارای انواع آب پایه و حلال پایه و دارای پایه‌های شیمیایی متنوع آکریلیکی، پلی‌اورتانی، و غیره هستند.

2-2- عایق‌های حرارتی

عایق‌های حرارتی دارای انواع بسیار متنوعی هستند. یک نوع بسیار کارامد و پرمصرف سیستم‌های مرکب عایق بیرونی و نما (بطور مخفف EIFS یا ETICS) است. نوع دیگر، ملات‌های پایه معدنی (سیمانی، گچی، سیلیکاتی و غیره) حاوی پرکننده‌های عایق حرارتی (معمولا سبکدانه‌ها) هستند. برخی پوشش‌های نازک پلیمری حاوی پرکننده‌های بسیار عایق (مانند هواژل یا ایروژل) نیز در این زمینه استفاده می‌شوند.

در هر صورت، با توجه به مقاومت حرارتی موردنیاز (بر اساس مبحث نوزدهم مقررات ملی یا سایر آیی‌نامه‌ها یا مشخصات مربوطه)، و مشخصات عایق حرارتی مورد استفاده، ضخامت و جزئیات اجرای عایق مدنظر مشخص می‌شود.

2-3- سایر پوشش‌های محافظ نما

پوشش‌هایی مانند رنگ نما، پوشش‌های مقاوم در برابر پرتو فرابنفش و غیره از جمله سایر پوشش‌های محافظ نما هستند.

3) مراحل اجرای عایق‌ها و محافظ‌های نما

3-1- آماده‌سازی سطح

برای اجرای پوشش‌ها، ابتدا سطح زیرین باید هموار، تمیز و عاری از هر نوع آلودگی مانع اتصال و چسبندگی باشد. در پوشش‌های آب‌گریز سطحی جذبی، باید از تمیز بودن سطح به منظور امکان جذب پوشش به داخل منافذ سطح اطمینان حاصل شود.

در هر صورت، وجود گرد و غبار، آلودگی‌های سطحی مانند چربی و رنگ، و همچنین وجود خرابی‌های سطحی یا ذرات لق بر روی سطح و در مواردی رطوبت سطحی باید قبل از اجرا برطرف شود.

3-2- آماده‌سازی عایق یا پوشش

برخی انواع عایق‌ها یا پوشش‌ها آماده به مصرف هستند و نیازی به آماده‌سازی، افزودن ماده یا هم‌زدن ندارند. برخی انواع این عایق‌ها و پوشش‌ها دو جزئی (و گاهی سه جزئی) هستند که برای آماده‌سازی آنها باید اجزاء آن به نسبت مشخص به خوبی با یکدیگر مخلوط شوند و پس از ایجاد یک پوشش همگن و یکنواخت، از آن استفاده نمود.

برخی انواع پوشش‌ها نیاز به افزودن حلال به منظور آسان‌تر شدن مصرف آن دارند که قبل از مصرف باید به پوشش مدنظر اضافه شود. مقدار و نحوه افزودن حلال در مشخصات فنی محصول مربوطه ذکر می‌شود.

3-3- اجرای عایق یا پوشش

به علت تنوع عایق‌ها و پوشش‌ها، توصیه می‌شود به مشخصات فنی و دستورالعمل‌های اجرایی محصول مدنظر مراجعه شود.

برای اجرای پوشش‌های عایق رطوبتی زیر نما، معمولا پس از آماده‌سازی سطح و زیرسازی، در مناطق حساس (مانند کنج‌ها، لبه بازشوها و پنجره‌ها، سطوح دارای ترک و غیره) از یک لایه تقویتی (مانند توری یا پارچه تقویت) استفاده می‌شود. قبل از اعمال پوشش، پرایمر (آستر) ویژه بر روی سطح اعمال می‌شود و سپس پوشش مدنظر به میزان کافی اجرا می‌شود. این پوشش‌ها به علت قابلیت اعمال آسان بر روی سطوح و همچنین در نقاط کنج و پیچیده، عملکرد بسیار مناسب و اجرای بسیار راحتی بر روی نما دارند. این قابلیت‌ها در عایق‌های ورقه‌ای (مانند ایزوگام) وجود ندارد.

پوشش‌های آب‌گریز سطحی باید بر روی یک سطح تمیز و عاری از آلودگی اعمال شوند. بهترین روش اعمال این پوشش‌ها، پاشش می‌باشد. نوع جذبی یا نفوذگر باید در یک مرحله و به مقدار جذب سطحی بر روی سطح پاشیده شود وگرنه مقدار اضافی آن، بصورت سفیدک بر روی سطح می‌ماند که براحتی پاک خواهد شد. معمولا نوع جذبی دارای عمر مفید بیشتری نسبت به انواع سطحی آب‌گریزها هستند.

لاک‌های نما نیز نیاز به یک سطح تمیز و عاری از آلودگی دارند. این پوشش‌ها به مقدار کافی بر روی سطح اعمال می‌شوند و یک لایه نازک بی‌رنگ و شفاف بر روی سطح تشکیل می‌دهند. بهتر است این پوشش نیز توسط پاشش بر روی سطح اعمال شود. معمولا این لاک‌ها اگر ویژه نمای بیرونی باشند، در برابر پرتوهای فرابنفش مقاومند و عمر مفید طولانی خواهند داشت.

عایق‌های مرکب حرارتی نما (ETICS یا EIFS) بصورت چند لایه شامل ورق‌های پلیمری (پلی‌استایرن و غیره) و چسب و بست اتصال، توری‌های تقویت، پلاسترهای سیمانی و گاهی رنگ نهایی اجرا می‌شوند. عایق‌های حرارتی ملاتی مانند ملات‌ها و پلاسترهای سیمانی به ضخامت موردنیاز زیر نمای نهایی اجرا می‌شوند. رنگ‌ها یا پوشش‌های عایق حرارتی نازک نیز معمولا بر روی نمای نهایی اعمال می‌شوند.

5) سوالات متداول (FAQ)

تفاوت لاک، عایق و رنگ نما چیست؟

بطور معمول و اصطلاحی، عایق‌ها یا پوشش‌ها یک لایه نسبتا ضخیم بر روی سطح تشکیل می‌دهند و در ظاهر و رنگ کاملا تغییر ایجاد می‌کنند و اصطلاحا پشت‌پوشی دارند.

رنگ‌های نما مانند پوشش‌ها هستند اما ضخامت کمتری نسبت به پوشش‌ها دارند و با اینکه می‌توانند تا حدی آب‌بندی ایجاد کنند ولی با توجه به ضخامت اجرا شده، از آنها آب‌بندی جدی انتظار نمی‌رود.

لاک‌ها، پوشش‌هایی هستند که با ضخامت کم اجرا می‌شوند و ظاهر آنها شفاف و بی‌رنگ است و حداقل تغییرات را در ظاهر نما ایجاد می‌کنند.

آیا عایق و پوشش محافظ نما، ظاهر نما را تغییر می‌دهد؟

پوشش‌های آب‌بند کاملا ظاهر را تغییر می‌دهند. پوشش‌های بی‌رنگ یا لاک نما بی‌رنگ و شفاف هستند و پس از اجرا سطح زیرین خود را نشان می‌دهند اما آن را کمی تیره‌تر می‌کند و گاهی ظاهر شیشه‌ای می‌دهد. پوشش‌های آب‌گریز نما نیز کاملا بی‌رنگ و شفاف هستند و هیچ تغییری در ظاهر نما ایجاد نمی‌کنند.

عمر مفید عایق‌ها و پوشش‌های محافظ نما چقدر است؟

معمولا عمر مفید پوشش‌های عایق، رنگ‌های نما و آب‌گریزهای جذبی با توجه به کیفیت محصول و همچنین شدت شرایط محیطی مشخص می‌شود اما معمولا می‌توان دوام بیش از 10 سال از آنها انتظار داشت. مواد آب‌گریز سطحی گاهی عمر مفید 1 تا 3 سال دارند و نیاز به تجدید شدن دارند. قابل ذکر است که رنگ‌های نما با توجه به میزان چرک‌پذیری، ممکن است پس از مدتی با اینکه آسیب ندیده‌اند و عملکرد خود را کاملا حفظ کرده‌اند، اما به علت تغییر ظاهر و چرک شدن، نیاز به تعویض یا شستشو داشته باشد.

هزینه اجرای عایق و پوشش محافظ نما چقدر است؟

معمولا هزینه اجرای پوشش‌های زیر نما به علت نوع ماده و عملکرد آن بیشتر است اما قطعیت و اطمینان آب‌بندی آنها بسیار زیاد است. پوشش‌های آب‌گریز و لاک نما معمولا هزینه بسیار کمتری دارند اما به علت ضخامت و نوع عملکرد و همچنین قرارگیری در جبهه نهایی در برابر عوامل محیطی، اطمینان آب‌بندی آنها به مراتب کمتر است.