اهمیت انتخاب بندکشی مناسب

اجرای بندکشی مناسب در بندها یا درزها، می‌تواند خواص مناسبی برای مجموعه کاشی، سرامیک و سنگ اجرا شده در سطح افقی یا قائم ایجاد کند. برخی از مهم‌ترین این خواص در ادامه بیان می‌شود.

1-1- تامین یکپارچگی و پایداری مجموعه کاشی، سرامیک و سنگ اجرا شده

پر کردن بندها ودرزهای بین سنگ، سرامیک، کاشی، موزاییک و مانند آن، باعث می‌شود که مجموعه قطعات جدا از هم اجرا شده، یکپارچه شوند و درنتیجه صلبیت، مقاومت و پایداری مجموعه، افزایش یابد. همچنین وجود بندکشی می‌تواند به مقدار زیادی مانع لب‌پریدگی، آسیب به لبه‌ها و ایجاد بارهای موضعی در این نواحی در قطعات سنگ، سرامیک، کاشی ، موزاییک و غیره شود.

1-2- پر کردن فضاهای خالی بندها و جلوگیری از تجمع گرد و غبار، ذرات و آلودگی‌ها

با پر شدن فضای خالی بندها و درزها، ذرات گرد و غبار، ذرات ریز موجود در محیط و آلودگی‌ها نمی‌توانند وارد این فضاها شوند و عملا پاکیزگی و تمیزی محیط راحت‌تر حاصل می‌شود.

1-3- جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت

در صورت استفاده از مواد بندکشی آب‌بند یا ایجاد لایه آب‌بند بر روی بندها، به مقدار قابل توجهی نفوذ آب و رطوبت به داخل بند و درز کاهش می‌یابد. این امر در مواردی که آب‌بندی سطح اهمیت دارد، مانند سرویس‌های بهداشتی، استخرها، بام، بالکن و غیره اهمیت زیادی دارد.

1-4- جلوگیری از رشد قارچ، کپک و باکتری‌ها

وجود بندکشی با پرکردن فضاهای بندها و درزها و جلوگیری از نفوذ رطوبت، گرد و غبار و آلودگی‌‌ها، و همچنین ایجاد سطحی که به آسانی قابل تمیز کردن می‌باشد، عملا از رشد قارچ، کپک و حتی باکتری‌ها به مقدار زیادی جلوگیری می‌نماید. در ضمن برخی مواد بندکشی دارای ویژگی آنتی باکتریال هم هستند که این امر می‌تواند جلوگیری از رشد این موجودات را دوچندان نماید.

1-5- ایجاد یک سطح زیبا و چشم نواز

در بیشتر موارد، اولین علت استفاده از مواد بندکشی، علا.ه بر سایر مزایا، ایجاد زیبایی در سطح و دستیابی به یک سطح یکپارچه و چشم‌نواز می‌باشد. مواد بندکشی می‌تواند در انواع رنگ‌های مدنظر تولید و اجرا شود، بنابراین دست طراح و مجری در ایجاد سطوح مدنظر (رنگ یکپارچه، رنگ متضاد و ایجاد کنتراست و غیره) باز می‌باشد.

2) انواع مواد بندکشی

مواد بندکشی معمولا به سه شکل پودری، خمیری (تک جزئی آماده به مصرف) و دو (یا چند) جزئی با پایه‌های شیمیایی مختلف نظیر پایه سیمانی، پایه امولسیونی و پایه پلیمرهای حلال پایه وجود دارند. گاهی مواد بندکشی از نظر روانی یا گرانروی (ویسکوزیته) نیز دسته‌بندی می‌شوند. برخی مواد بندکشی پس از آماده‌سازی حالت روان (یا اصطلاحا دوغابی) دارند و برخی پس از آماده‌سازی حالت خمیری پیدا می‌کنند.

2-1- پودرهای بندکشی پایه سیمانی: پرمصرف‌ترین ماده بندکشی

محصولات بندکشی پایه سیمانی یا پودر بندکشی، به دو شکل پودری یا دو جزئی (پودری + مایع) وجود دارند. پودر بندکشی قبل از مصرف با آب یا با جزء مایع به نسبت مشخص مخلوط می‌شود. این مواد با سطوح بتنی، سیمانی، سرامیکی و بنایی سازگاری دارد و بدنه بند می‌تواند غیرجاذب یا مرطوب باشد. از پودر بندکشی می‌توان در محیط‌های بسیار مرطوب یا بسته (عدم امکان تبخیر) نیز استفاده کرد.

پودر بندکشی دارای انواع مختلفی مانند معمولی، آب‌بند، نسبتا منعطف، رنگی، و غیره است و می‌تواند مقاومت مکانیکی، سایشی، چسبندگی، و مقاومت محیطی و دوام مناسبی داشته باشد. معمولا از پودرهای بندکشی برای بندها و درزهای با عرض حدود 5/1 تا 30 میلی‌متر استفاده نمود. گاهی برای دستیابی به آب‌بندی و شستشوپذیری مناسب‌تر، بر روی بند سیمانی از مواد آب‌بند یا آبگریز نیز استفاده می‌شود.

2-2- خمیر بندکشی امولسیونی آماده به مصرف: راحت‌ترین ماده بندکشی از نظر مصرف

خمیر بندکشی و درزگیرهای امولسیونی بصورت خمیر آماده تک جزئی عرضه می‌شود و در انواع قیری، آکریلیکی، سیلیکونی، پلیمری و غیره وجود دارد. از آنجا که عمل‌آوری این محصولات با خروج رطوبت، واکنش با هوا یا رطوبت، یا خروج حلال اتفاق می‌افتد، مرطوب بودن یا غیرجاذب بودن بدنه درز یا مرطوب بودن یا بسته بودن محیط در برخی انواع آن می‌تواند مشکلاتی ایجاد نماید و حتی استفاده از آن نوع خمیر بندکشی را محدود نماید.

بسته به نوع محصول، خمیر بندکشی یا درزگیر می‌تواند آب‌بند، منعطف، مناسب محیط خارج و غیره نیز باشد که در این خصوص معمولا تولیدکننده در مشخصات فنی محصول به آن اشاره می‌نماید.

از مزایای برخی انواع این نوع محصولات می‌توان به سهولت و سرعت زیاد اجرا، چسبندگی زیاد به بدنه درز، سهولت استفاده، عدم لک‌پذیری و سفیدک‌زنی، مقاومت بیشتر در برابر خزه و جلبک، تنوع رنگ و ظاهر بسیار مناسب، و عدم نیاز به پوشش آب‌بند اضافی اشاره نمود. خمیر بندکشی امولسیونی را می‌توان برای بندکشی قطعات مختلف معدنی، بنایی و غیرمعدنی حتی با سطوح صیقلی، با عرض بند حدود 5/1 تا 15 میلی‌متر و با معمولا کیفیت ظاهری بسیار مناسب، استفاده نمود.

2-3- مواد بندکشی پایه اپوکسی: راهکار ویژه و تخصصی برای مصارف صنعتی و بهداشتی

مواد بندکشی رزینی واکنشگر که پرکاربردترین آنها از نوع رزین اپوکسی بدون حلال است، بصورت دو یا سه‌جزئی عرضه می‌شود. برای استفاده باید اجزای آن با نسبت مشخص با یکدیگر مخلوط شده و بخوبی هم زده شود.

معمولا از مواد بندکشی اپوکسی در مواردی مانند مصارف صنعتی، بهداشتی، غذایی و دارویی که نیاز به مقاومت مکانیکی زیاد، مقاومت شیمیایی یا لک ناپذیری ویژه، جذب ناچیز، شستشو پذیری زیاد باشد، استفاده می‌گردد. مواد بندکشی اپوکسی را می‌توان برای بندکشی قطعات مختلف معدنی، بنایی و غیرمعدنی حتی با سطوح صیقلی، با عرض بند حدود 5/1 تا 30 میلی‌متر و حتی بیشتر و با کیفیت ظاهری، مکانیکی و بهداشتی بسیار مناسب، استفاده نمود.

3) مراحل اجرای حرفه‌ای بندکشی

3-1- آماده‌سازی بند یا درز

یکی از مهم‌ترین مراحل اجرای بندکشی، آماده‌سازی محل بندها می‌باشد. محل درز و بدنه جانبی آن باید ترجیحا تا دو سوم عمق درز کاملا از هر آلودگی که مانع اتصال است (مانند گرد و خاک، چربی، رنگ، ذرات لق، رطوبت اضافی و غیره)، پاک شود. بدنه درز باید سالم، مقاوم و در صورت امکان تاحدی زبر باشد. برای نوسازی یا بازسازی درزهای موجود، بند قبلی باید تخلیه شود و سپس مراحل آماده‌سازی بند انجام شود.

اگر بدنه درز جاذب زیاد باشد، برای درزگیرهای سیمانی، محل درز باید زنجاب شود و آب اضافی سطحی خارج شود. در برخی موارد و سطوح ویژه، آماده‌سازی بدنه درز نیازمند استفاده از پرایمر (آستر) نیز می‌باشد. برخی انواع مواد بندکشی نیاز به بدنه درز کاملا خشک دارند که در این صورت حشک کردن محل و بدنه درز از مراحل آماده‌سازی می‌باشد.

3-2- آماده‌سازی ماده بندکشی

مواد بندکشی آماده به مصرف (امولسیونی) نیاز به آماده‌سازی ندارند و معمولا با کارتریج یا تفنگی مخصوص خود اجرا می‌شوند. مواد بندکشی پایه سیمانی (پودری یا دوجزئی) قبل از اجرا باید در نوع پودری به نسبت مشخص با آب مخلوط شوند و در نوع دوجزئی، بخش پودری و مایع و در صورت نیاز آب به نسبت مشخص با یکدیگر مخلوط شوند. حاصل اختلاط صحیح، یک خمیر نسبتا چسبناک و چسبنده خوش کار است که کاملا یکنواخت، همگن و بدون کلوخه باشد.

مواد بندکشی اپوکسی، معمولا به صورت دوجزئی (دو جزء خمیری) یا سه جزئی (دو جزء مایع و یک جزء پودری) ارائه می‌شوند. در هر صورت اجزاء باید با نسبت مشخص با یکدیگر مخلوط شوند تا یک خمیر بندکشی یکنواخت و همگن حاصل شود. معمولا استفاده از تینر در مخلوط بندکشی مجاز نیست و فقط برای شستشو ظروف، ابزار یا اطراف بند استفاده می‌شود.

برای آماده‌سازی مواد بندکشی رنگی، یا از محصولی که دارای رنگ (فام) مدنظر است استفاده می‌شود، یا غالبا از ماده بندکشی سفید یا خاکستری به همراه خمیر رنگ یا مادر رنگ، یا گاهی پودر رنگی (پیگمنت) مدنظر برای دستیابی به رنگ (فام) موردنیاز استفاده می‌شود. در هر صورت اختلاط کافی برای یک دست و همگن شدن ماده بندکشی ضروری است.

3-3- اجرای ماده بندکشی

در صورتی که ماده بندکشی پس از آماده‌سازی حالت روان (یا اصطلاحا دوغابی) دارد، برای اجرای آن ماده روان آماده شده یا بر روی سطح پخش می‌شود و با ماله یا ابزار مشابه (مانند تیغه یا تی) به داخل درزها هدایت می‌گردد، یا مستقیما با وسیله‌ای مانند پارچ یا بطری سس، داخل محل درز ریخته می‌شود. در این حالت، معمولا ماده درزگیر، کل عمق محل درز را پر می‌کند.

در صورتی که ماده بندکشی پس از آماده‌سازی حالت خمیری دارد، برای جایدهی ماده بندکشی داخل محل درز یا از تفنگی یا کارتریج مخصوص استفاده می‌شود یا با استفاده از حرکات مورب ماله، کاردک، تیغه یا تی بر روی سطح، خمیر داخل درز قرار می‌گیرد. البته ابزار ویژه‌ای تخت عنوان ماله بندکشی هم وجود دارد که اجرا را آسان‌تر، سریع‌تر و با کیفیت‌تر می‌کند.

در هر صورت، پیشنهاد می‌شود قبل از اجرای ماده بندکشی، به منظور ارائه یک اجرای تمیز و با کیفیت، حتما اثر ماده بندکشی بر روی سطح موجود (سنگ، سرامیک، کاشی، موزاییک و غیره) امتحان شود و پس از تمیزکاری اثر نامطلوبی بر ظاهر نداشته باشد. در ضمن قبل از اجرای ماده بندکشی، سطح کار با پارچه یا اسفنج مرطوب شود تا کار تمیزکاری آسان‌تر شود. پس از جایدهی ماده بندکشی، مواد اضافی اطراف بند و روی سطح با پارچه یا اسفنج مرطوب پاک شود و سپس سطح بند صاف گردد. در انتها پس از حدود 1 تا 2 ساعت (و قبل از خشک شدن کامل سطحی بندکشی)، با استفاده از پارچه خشک، سطح بند تمیز و جلا داده شود. در ضمن توصیه می‌شود، دمای ماده بندکشی و محل بند در محدوده 5 تا 30 درجه سانتی‌گراد باشد.

برای نگهداری و عمل‌آوری مواد بندکشی پایه سیمانی، معمولا حفظ دمای بالای 5 درجه و همچنین جلوگیری از تبخیر شدید ضروری است. برای سایر مواد بندکشی، معمولا حفظ دمای بالای 5 درجه از مهم‌ترین نکات محافظت از ماده اجرا شده می‌باشد.

در برخی موارد، برای افزایش محافظت، کاهش نفوذپذیری و گاهی برای بهبود مقاومت شیمیایی یا سایر دلائل، می‌توان از پوشش‌های ویژه‌ای بر روی بند اجرا شده استفاده نمود.

5) سوالات متداول (FAQ)

تفاوت بند و درز چیست و برای پر کردن درزها از چه محصولاتی استفاده می‌شود؟

معمولا بطور اصطلاحی به فضاهای خالی با عرض کم بین قطعات (مانند سنگ، سرامیک و غیره)، بند گفته می‌شود و اگر این عرض افزایش یابد یا این فضاها در سطوح بتنی یا محل اتصال با دو جنس متفاوت باشد، درز نام دارد.

بطور کلی، تفاوت اساسی بین مواد بندکشی و درزگیرها وجود ندارد اما برای درزهای با عرض زیاد، مواد ویژه‌ای باید استفاده شود. در هر صورت، ماده بندکشی یا درزگیر مصرفی باید بتواند شرایط و عوامل محیطی موجود را تحمل نماید که بر این اساس نیز انتخاب و اجرا می‌شود.

چگونه از ترک خوردن و تغییر رنگ بندکشی جلوگیری کنیم؟

معمولا ترک خوردگی مواد بندکشی در محصولات صلب (مانند پایه سیمانی پودری) اتفاق می‌افتد و عامل آن یا کیفیت کم محصول یا کیفیت کم اجرا و عمل‌آوری ناقص می‌باشد. گاهی انتخاب نامناسب، یا ایجاد شرایط محیطی جدید (مانند بار زیاد یا تغییرشکل و جابجایی سطح) می‌تواند عامل ترک باشد.

علت تغییر رنگ نیز می‌تواند عواملی مانند تجمع آلودگی‌ها و جرم‌پذیری مواد بندکشی جاذب آب باشد، یا از مواد شوینده‌ای استفاده شود که با ماده بندکشی موجود، سازگار نباشد یا در برخی موارد، کیفیت ماده رنگی مورد استفاده نامناسب است یا آن ماده رنگی در برابر عوامل محیطی موجود (مانند مواد شوینده) مقاومت کافی ندارد.

آیا می‌توان بندکشی قدیمی را ترمیم کرد یا باید کاملا تعویض شود؟

ابتدا باید علت ترمیم یا تعویض مشخص شود. اگر علت، آسیب دیدن بندکشی قدیمی است، باید کاملا تعویض شود. اما اگر علت، تغییر ظاهر بندکشی باشد، می‌توان با یک سمباده نسبتا نرم یا ابزار مشابه، لایه تغییر رنگ یافته را حذف کرده و ظاهر جدیدی به بندها داد.

در ضمن، اگر ظاهر کلی بندها از نظر زیبایی و عدم وجود جداشدگی و ترک، قابل قبول است و فقط حفاظت یا آب‌بندی مندنظر است، ممکن است بتوان با استفاده از پوشش‌های ویژه، نیاز به تعویض بندکشی را رفع نمود.

تاریخ تولید: 28/08/1404